سه شنبه ۸ تیر ۱۳۹۵ – روزنامه ایران

روزنامه-ایران

«افطار تا سحر» عبارتی است که این روزها ‌زیر تبلیغات مختلف و بر در و دیوار شهر می‌بینیم؛ رستوران، سینما، کافی‌شاپ، باشگاه، مراکز فرهنگی-تفریحی، پارک‌ها، مراکز خرید و … ، این عبارت کوتاه این شب‌ها حسابی حال و هوای شهر را تغییر داده است. دیگر حول و حوش ساعت ۱۲ شب بیشتر مغازه‌ها و رستوران‌ها و حتی سینماها، کرکره‌هایشان را پایین نمی‌کشند و ظرف یک چشم برهم زدن شهر از هر جنبنده‌ای خالی نمی‌شود. اتفاقاً برعکس، هر چقدر ساعت از نیمه شب می‌گذرد، عده بیشتری هوس گشت و گذارهای شبانه به سرشان می‌زند. تهران‌گردی شبانه و شهری که دیگر، ساعت ۱۰ شب در آن به‌معنای خاموشی مطلق نیست. بیداری تا سحر؛ میرداماد، مرزداران، تجریش، نیلوفر، پیروزی، سه راه شاپور، نیاوران، بلوار اندرزگو، پونک، ایران زمین، صادقیه و … .

ساعت حدود ۲۰ دقیقه بعد از نیمه شب است. یک چهارشنبه معمولی و بدون هیچ مناسبت‌ خاصی. حوالی ‌خیابان‌ وحدت‌اسلامی. بورس‌ معجون‌ و آبمیوه‌بستنی‌های معروف. هنوز پل ابوسعید تمام نشده که تا چشم کار می‌کند، اتومبیل‌هایی را می‌بینی که اریب مقابل معجون فروشی‌ها پارک کرده‌اند. تقریباً جای سوزن انداختن نیست. اکثر آبمیوه و بستنی فروشی‌ها غلغله‌اند. آنهایی که اسم در کرده‌اند، بیشتر. برای سفارش دادن معجون باید کم کم ۲۰ دقیقه‌ای در صف منتظر ماند. همه غرق گفت‌وگویند. نه عجله‌ای در کار است و نه بی‌حوصلگی و اینکه ساعت به ۳ نیمه شب نزدیک می‌شود، ظاهراً برای هیچ کس نگران‌کننده نیست. به قول فروشنده یکی از مغازه‌ها که حسابی سرش شلوغ است: «مردم هم دلشان به همین یکی دو شب خوش است دیگر.»

می‌گوید: «نزدیک ۴۰ سال است که همین جا فالوده و معجون بستنی می‌فروشیم و تقریباً تا جایی که یادم هست، همیشه ماه رمضان وضع همین بوده. مردم افطار را در خانه می‌خورند و برای تفریح می‌زنند بیرون. فرقی نمی‌کند اینجا یا هر جای دیگر. خلاصه مطمئن باشید همه برای این ۳۰ شب یک جایی را پیدا می‌کنند که در خانه نمانند. چون بعد از ماه رمضان دیگر اماکن اجازه نمی‌دهد و باید رأس ۱۲ ببندیم. خدا رو شکر ما راضی هستیم و بسته بودن مغازه در روز جبران می‌شود. مردم هم راضی هستند تا این وقت شب در صف می‌مانند.»

بیشتر خیابان‌های منتهی به سینماهایی که در طرح اکران شبانه شرکت کرده‌اند هم وضع همین طور است. یعنی شهروندانی که بی‌خیال ساعت شده‌اند و عطای خواب را به لقای سینما بخشیده‌اند! شب جمعه است و ساعت نزدیک ۱ نیمه شب. پارکینگ سینما آزادی تکمیل است. دو طرف خیابان بهشتی هم تا چشم کار می‌کند، اتومبیل‌های مختلف پارک شده‌اند. عده زیادی برای تماشای فیلم آمده‌اند. فیلم‌های مختلف در سالن‌های مختلف. اهمیتی هم ندارد که نمایشگر بالای گیشه نشان می‌دهد بلیت کدام فیلم‌ها تمام شده است. همان فیلم‌ها که هنوز ظرفیت دارند هم کافی است. مهم تماشای فیلم در سینمایی است که درش نیمه‌های شب هم به روی مردم باز است.

مسئول فروش بلیت آنقدر سرش شلوغ است که وقت جواب دادن ندارد. یکی در میان به کسانی که برای خرید بلیت آمده‌اند جواب سربالا می‌دهد: «هرسال همین بوده و اصلاً تازگی ندارد. مردم خیلی از طرح اکران شبانه سینما استقبال می‌کنند. ما مجوز نداریم که از یک ساعتی به بعد فیلم اکران کنیم وگرنه چه شب‌های ماه رمضان چه تعطیلات نوروز، که این اجازه را پیدا می‌کنیم، مردم واقعاً علاقه نشان می‌دهند.»

حال و هوای خیابان ولیعصر هم این شب‌ها تماشایی است. بیشتر فست‌فودها و رستوران‌های حوالی پارک ساعی، تا سحر بدون تعطیلی سرویس می‌دهند. این را تابلوهایی که روی شیشه مغازه‌ها نصب شده، می‌گوید. جالب اینجاست که اکثراً هم سرشان شلوغ است و مشتری دارند. مشتری‌هایی که برای وعده افطار و شام و سحری به رستوران‌ آمده‌اند. شاید هم غذا بهانه است. این بار رستوران‌هایی با در باز و چراغی روشن بهانه خوبی است برای آنهایی که می‌خواهند گشت و‌گذار شبانه در تهران را تجربه کنند.

در مسیر توسعه
شهر بیدار و پرهیاهو در شب برای همه دوست داشتنی‌تر است. حتی به اندازه چند دقیقه تماشای شهر از کنار پنجره‌ای شاید در طبقه چهارم یک آپارتمان. اما عمر این هیاهو و سرزندگی شبانه چندان طولانی نیست. تقریباً همه این سال‌ها همین طور بوده. با تمام شدن ماه مبارک رمضان، یکدفعه تمام چراغ‌های بیدار و زنده شهر خاموش می‌شود.

دکتر یعقوب موسوی، استاد دانشگاه الزهرا در حوزه جامعه‌شناسی شهری، خاموشی زندگی شبانه در تهران را به دلیل نبود برنامه‌ریزی مناسب شهری می‌داند. او در این باره به «ایران» می‌گوید: «تقسیم‌بندی شهر چه از نظر ساختاری و چه تحلیلی به دو بخش روز و شب اساساً صحیح نیست. هر اندازه که یک شهر توسعه یافته‌تر باشد، الزامات کارکردی آن شهر، ایجاب می‌کند که در تمام طول ۲۴ ساعت فعال باشد. متأسفانه در شهر تهران تحت عنوان انضباط شهری، بیشتر خدمات و فعالیت‌ها از ساعت ۱۲ شب به بعد تعطیل می‌شود؛ حتی خدمات اورژانسی. چه برسد به خدمات تفریحی و فرهنگی. در حالی که این وضعیت دال بر موفقیت در سازماندهی خدمات شهری نیست بلکه برعکس نشانه عقب افتادگی پایدار شهری است. آن هم شهری مثل تهران با این حجم عظیم از ساکنین و رفت و آمدها و ترددهای داخل و خارج شهری. شهری که مجهز به دو فرودگاه بزرگ است. دارای خطوط ترانزیتی و ریلی از چهار حوزه جغرافیایی است و بسیاری مختصات مهم دیگر. بنابراین تهران نباید هیچ ساعتی از شبانه روز تعطیل باشد تا بتواند به این حجم بالا از رفت و آمدها پاسخ دهد.

زندگی شبانه چیزی نیست که بتوان آن را به یک نفر یا یک سازمان یا یک متولی خاص محول کرد. باید تمهیدات کلی آن هم با کمک همه سازمان‌های زیر مجموعه شهر مثل، شهرداری، فرمانداری، استانداری، نیروی انتظامی، میراث فرهنگی و گردشگری و… اندیشیده شود. امروزه در شهرهای بزرگ و توسعه یافته بسیاری از خدمات تفریحی و رفاهی و نه لزوماً اورژانسی به صورت شبانه روزی ارائه می‌شود. ما هم باید برای شهر تهران برنامه‌ریزی داشته باشیم. مدیران شهری موظف هستند برای افرادی که به هر دلیلی قادر به خواب کامل در طول شب نیستند برنامه‌ریزی کنند. جوانان، دانشجویان، سربازها، مشاغل شیفت‌شب، سالمندان یا هر کس دیگری.»

بسیاری از کارشناسان اعتقاد دارند میان بزهکاری و نبود زندگی شبانه ارتباط معناداری وجود دارد. موسوی در این باره تأکید می‌کند: «با نگاهی به آمار کلانتری‌ها و مراکز امنیتی می‌بینیم که درطول شب، نزاع و درگیری مخصوصاً بین خود خانواده‌ها چند برابر بیشتر از روز است. قطعاً در چنین شرایطی اگر فضایی برای تخلیه فشارهای عصبی در طول شب وجود داشته باشد، از این ناهنجاری‌ها، تا اندازه‌ زیادی کاسته می‌شود. ضمن اینکه ما در برنامه‌ریزی‌های شهری فراموش می‌کنیم که عده‌ای از شهروندان به اقتضای شغلی که دارند ناچار هستند شب‌ها مشغول باشند و نوعی زندگی شبانه داشته باشند. در حالی که هیچ خدمت و فرصت رفاهی برای این اقشار در نظر گرفته نمی‌شود. مثل پزشکان، پرستاران، نگهبانان شیفت شب، راننده‌های شب و…» آمارها می‌گوید ده شهر بزرگ‌ جهان‌ با شب‌های بیدار به ترتیب قاهره پایتخت مصر، مونته ‌ویدئو پایتخت اروگوئه، بیروت پایتخت لبنان، مالاگا در جنوب اسپانیا، زاراگوزا در شرق اسپانیا، مادرید پایتخت اسپانیا، بارسلون مهم‌ترین شهر تجاری اسپانیا، والنسیا سومین شهر بزرگ اسپانیا و بوئنوس آیرس پایتخت آرژانتین هستند. شهرهایی که تازه از نیمه‌های شب، نبض زندگی در خیابان‌های آن‌ها به اوج می‌رسد. تهران نه مثل شهرهایی که نام بردیم آنچنان توریست پذیر است که ناچار شب بیدار بماند و نه مثل پایتخت کشورهای اروپایی رودی از میانه‌اش می‌گذرد که تا به صبح ترانه زندگی را زمزمه کند. این شهر دراندشت شب‌های رمضان هم به لطف رستوران‌ها و کافی شاپ‌ها و سینماها و پارک‌هایش بیدار می‌ماند و بعد از آن دوباره به خواب می‌رود. کارشناسان می‌گویند تهران نباید بخوابد. حتی اگر تمام شبانه روز هم نبض زندگی در این شهر بتپد باز هم چیزی کم دارد. این شهر زندگی را کم دارد.

نیاز پایتخت به بیداری
لینک کوتاه: https://tehdooni.com/98pjx
تگ شده:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 × پنج =